اقدام پژوهی

اقدام پژوهی در مقطع ابتدایی

اصول بهداشت و کمک‌های اولیه

•          مشخصات پوست

•          پوست از دولایه اپیدرم (برون پوست )وپوست حقیقی یا جلد تشکیل شده است .اپیدرم دارای چند لایه است خارجی ترین لایه آن بنام لایه شاخی از چند ردیف سلول مرده تشکیل شده است .

•          جلد

•          جلد در زیر اپیدرم قرار گرفته و خیلی ضخیم تر از آن است و تغذیه اپیدرم را عهده دار است .

•          ساختار جلد

•          جلد از دولایه تشکیل شده است .

  1. لایه پاپيلر
  2. لایه رتیکولر

•          در جلد عروق خونی فراوان ، اعصاب ، بخشی از غده های چربی وعروق و پیاز مو قراردارد .

 

•          ضمایم پوست

•          مو، ناخن ،غده‌های عرق وغده های چربی به ضمایم پوست موسوم اند .

•          ساختمان مو

•          مو: شامل ساقه مو ، ریشه مو و پیاز مو است.

•          رنگدانه مو

•          رنگدانه مو توسط لایه میانی مویا کورتکس ایجاد می شود وهر زمان که این لایه توانایی تولید رنگدانه را نداشته باشد مو سفید می شود.

•          طاسی چیست ؟

•          فولیکول مو لایه زاینده مو است و رشد مو را به عهده دارد اگر مو بریزد و فولیکول زاینده مو نتواند موی تازه را جانشین نماید طاسی اتفاق می افتد .

•          مهمترین اختلال های پوست عبارتند از ، آکنه ، جوش ، کورک ، کهیر ، باد سرخ ، گال یا جرب ، سالک ، خال های عروقی ، بیماریهای پوستی به علت نامعلوم مانند :  پسوریازیس ، و بیماریهای قارچی پوست

•          برای بهداشت پوست چه باید کرد؟

  1. استحمام روزانه یا یک روز درمیان
  2. استفاده از صابونهای مناسب وبهداشتی
  3. استفاده از وسایل شخصی برای تراشیدن موهای زاید وحوله فردی
  4. مواظبت از پوست در برابر اشعه خورشید

•          بهداشت مو شامل :

  1. شستشوی مو با صابون وشامپوهای تایید شده حداقل هفته ای 2 بار
  2. اصلاح وپیرایش مو هر 3 تا 4 هفته 1 بار
  3. استفاده از مواد غذایی سرشار از ویتامین وکلسیم
  4. پرهیز از رنگ کردن موها

 

•          میخچه چگونه تولید می شود ؟

•          کفش های تنگ ، نوک تیز و پاشنه بلند منجر به تولید میخچه و تغییر شکل در پا می شود .

•          قسمتهای مختلف دندان

هر دندان شامل قسمتهای زیر است :

  1. ریشه : در داخل حفره دندانی جای دارد.
  2. تاج : قسمتی از دندان است که در خارج حفره دندانی قراردارد.
  3. طوق یا گردن : به محل اتصال ریشه وتاج طوق می گویند.

 

•          مینای دندان

•          مینای دندان بافت سختی است که روی تاج دندان را می پوشاند.

•          مهمترین اختلال بیماریهای دهان و دندان عبارتند از : ضایعات زبان ، کام ، و مخاط دهان وعفونت مخاط دهان و لثه ها ،پوسیدگی دندان ها  وناهنجاریهای دهان و دندانها می باشد .

•         نکات مهم برای سالم ماندن دندان ها

•          استفاده از رژیم غذایی سرشار از ویتامین ها و مواد غذایی مطلوب

•          خودداری از شکستن مواد خوراکی وغیر خوراکی توسط دندان ها

•          تمیزکردن و مسواک زدن دندانها و خارج کرده مواد اضافی از بین دندانها

•          بهداشت و حفظ سلامت لثه ها و دهان

•          مراجعه به دندانپزشک حداقل هر سال یکبار

•         چشم

•          چشم از دو قسمت تشکیل شده است:

  1. کره چشم
  2. ضمایم چشم شامل : کاسه چشم ، پلک ها و مژه‌ها ، غده ها و مجاری اشکی وعضلات چشم

•         ساختمان کره چشم

•          کره چشم از سه لایه تشکیل شده است :

  1. لایه خارجی (صلبیه )
  2. لایه میانی (مشیمیه)
  3. لایه داخلی (شبکیه)

 

•          لکه زرد در چه قسمتی از کره چشم قراردارد؟

•          در مرکز شبکیه ناحیه بیضی شکل زرد رنگی وجود دارد که حدود یک میلیمتر مربع مساحت دارد به لکه زرد معروف است این نقطه بیشترین قدرت بینایی چشم را تشکیل می دهد .

•         نقطه کور

•          محل ورود عصب بینایی به کره چشم را نقطه کوری می گویند چون این ناحیه فاقد یاخته های گیرنده حس بینایی است

•         اختلالها وبیماریهای چشم

•          شامل : اختلالات انکساری ، دوربینی ، نزدیک بینی ، وآستیکماتیسم ، شب کوری و کوررنگی است

•          اختلالات عضوی ، اسرابیم (لوچي) ، کاتاراکت ، نیستاگموس و پتوزیس است

•         نکات مهم در بهداشت چشم ها

•          شستشوی دست و صورت به طور روزانه با آب تمیز وصابون

•          استفاده از حوله شخصی

•          مطالعه در نور کافی و فاصله مناسب

•          پرهیز از نگاه کردن زیاد به پرده سینما ، تلویزیون ، و نورهای خیره کننده

•          مراجعه به چشم پزشک حداقل هر یکسال

•         گوش

•          گوش اجزای شنوایی است وشامل سه قسمت گوش بیرونی ، گوش میانی و گوش داخلی است.

 

 

•         مشخصات گوش میانی

•          گوش میانی محفطه ایست استخوانی که به وسیله دریچه های بیضی وگرد از گوش داخلی وتوسط پرده صماخ از گوش خارجی جدا می شود وتوسط سوراخی بنام بناشيپور استاش به حلق مرتبط می شود .

•         مشخصات مهم گوش داخلی

•          گوش داخلی به لابیرنت موسوم است وعمل آن تبدیل ارتعاشات صوتی به تکانه های عصبی است.

•          گوش داخلی شامل سه بخش دهلیز ،مجاری نیمدایره مخصوص عمل تعادل وحلزون ویژه شنوایی است.

•         دستگاه تنفس

•          دستگاه تنفس انسان از دو بخش تشکیل شده است :

  1. راههای هوایی
  2. شش ها ، دو عددند وهر کدام در یک طرف قفسه سینه قرار دارند.

 

 

•         اختلال ها وبیماریهای مهم دستگاه تنفس

•          مهمترین اختلال ها شامل گرفتگی بینی ،اختلال صوت ، برونشیت ، آمفيزم ، آسم ،آ سفیرم ، سل  ریه و انفارکتوس ریه است.

•         بهداشت دستگاه تنفس شامل:

  1. تزریق واکسن ب.ث.ژ در کودکان
  2. خودداری از کشیدن سیگار
  3. رعایت مسایل بهداشتی در محیط کار و زندگی ، استفاده از رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن ، خودداری از قرار گرفتن در معرض هوای آلوده و استفاده از ماسک‌های محافظ در اینگونه مواقع،انجام دادن ورزش های مناسب با سن .

•         دستگاه گوارش

•          دستگاه گوارش شامل دو بخش است :

  1. لوله گوارش
  2. غده های ضمیمه

 

•         لوله گوارش

•          طول لوله گوارش حدود 8 متر است که حدود نیم متر آن بالای دیافراگم و بقیه در زیر دیافراگم قراردارند و شامل :

•          دهان ،حلق ،مری ،معده ،روده باریک ،وروده بزرگ است .

•         غدد ضمیمه

•          شامل :غده های بزاقی ، کبد و لوزوالمعده است.

•         مشخصات روده باریک

•          روده باریک محل اصلی جذب غذا در لوله گوارش است وحدود 5/2 سانتیمتر قطر و6 تا 7 متر طول دارد وشامل تهی روده ، روده دراز و دوازدهه است سطح داخلی روده باریک از پرز پوشیده شده است پرزها نقش عمده ای در جذب مواد غذایی دارند .

•         دستگاه گردش خون

•          دستگاه گردش خون شامل قلب وعروق خونی است .

•          قلب عضوی است ماهیچه ای که دارای سه لایه و چهار حفره است.

 

 

 

اختلال ها و بیماریهای گردش خون

•          مهمترین بیماریها واختلالات دستگاه گردش خون عبارتند از :

  1. فشارخون بالا
  2. آمبولی ترومبوز عروق
  3. تصلب شرایین
  4. روماتیسم قلبی
  5. سکته وانفارکتوس قلبی
  6. نارسایی قلبی وتنگی ونارسایی دریچه های قلب

•         برای حفظ سلامت دستگاه گردش خون باید به نکات زیر توجه کرد :

  1. عدم مصرف سیگار ،مواد مخدر ومشروبات الکلی.
  2. استفاده از مواد غذایی کم نمک وکم چربی وانجام ورزشهای مناسب با سن.
  3. پرهیز از پرخوری واضافه وزن.
  4. پیشگیری از بیماریهای عفونی ودرمان به موقع آنها.
  5. برخورداری از مراقبتهای پزشکی ومتعادل ساختن فعالیتهای شغلی با تحمل بدنی .

 

•         دستگاه ادراری

•          وظیفه دستگاه ادراری دفع مواد زاید حاصل از متابولیت های بدن است این مواد شامل آمونیاک ،اسید اوریک واوره است.

•         ساختار دستگاه ادراری

•          دستگاه ادراری شامل دو کلیه ،دو حالب (میزنای )، مثانه وپیشابراه است.

 

•         اختلالات دستگاه ادراری

•          مهمترین اختلالات دستگاه ادراری عبارتند از :

  1. احتباس ادرار (شاش بند)
  2. تکرارادرار(افزایش تعداد دفعات ادرار)
  3. بی اختیاری ادرار
  4. پولی اوری(افزایش حجم ادرار)
  5. اولیگوری(کاهش حجم ادرار)
  6. انوری (بی ادراری )
  7. نفریت (ورم کلیه )
  8. اورمی (افزایش اوره خون )
  9. التهاب مثانه ولگنچه وپیشابراه
  10. سنگ های ادراری

•          مراقبتهای بهداشتی دستگاه ادراری

•          اهم مراقبتهای بهداشتی دستگاه ادراری شامل :

  1. رعایت نظافت دستگاه ادراری تناسلی .
  2. درمان وپیشگیری عفونتهای گلو ،دستگاه گردش خون وتنفس و حفاظت کلیه ها در برابر سرما وضربه.
  3. دقت در مصرف داروهایی که از کلیه دفع می شوند و استفاده از آنها بدون دستور پزشک موجب آسیب جدی کلیه ها می شوند.
  4. استراحت کافی واجتناب از مصرف بی رویه مواد پروتئین.
  5. مراجعه به پزشک با کوچکترین علامت و اختلال در دستگاه ادراری.

 

•          ساختار دستگاه تناسلی مردان

•          ساختمان دستگاه تناسلی مردان شامل دو قسمت خارجی وداخلی است:

•          قسمت خارجی شامل کیسه بیضه ،وآلت تناسلی است.

•          قسمت داخلی شامل بیضه ،اپیدیدیم مجاری منی بر وپیشابراه است.

•          غده های ضمیمه دستگاه تناسلی مردان شامل:

•          غده های کوپر

•          پروستات

•          کیسه های منی

•          ساختار دستگاه تناسلی زنان

•          ساختمان دستگاه تناسلی زنان نیز دارای دو قسمت خارجی وداخلی است .

  1. قسمت خارجی : بیشتر عهده دار روابط جنسی است.
  2. قسمت داخلی : مسئولیت رشد ونمو جنین وزایمان را عهده دار است.

 

 

ساختار قسمت داخلی  دستگاه تناسلي زنان شامل:

•             مهبل یا واژن

•             رحم یا زهدان

•             وتخمدانهاست

•         اختلالات دستگاه تناسلی

•          مهمترین اختلالات دستگاه تناسلی در مردان شامل :

•          هیپوسيادیاس ،اپیسپادیاس ،فیموزیس ،نهان خایگی ، آماس بیضه ، واریس بیضه ، بزرگ شدن پروستات وسرطان پروستات است .

•         مهمترین اختلالات دستگاه تناسلی زنان شامل :

•          التهاب مهبل ، سرطان مهبل وگردن رحم ، فیبروم رحم ،پولیپ رحم ، افتادگی رحم ، تومور وکیست های تخمدانی ناهنجاریهای مادرزادی رحم و تخمدانها

•         بهداشت دستگاه تناسلی

•          شامل : رعایت نظافت شخصی واستفاده از آبها وحمام بهداشتی ،خودداری از ازدواج در سنین پائین ،رعایت اعتدال در اعمال زناشویی ،برخورداری از غذای خوب وخواب واستراحت کافی ،مراجعه به پزشک در هر زمان که اختلالی در شکل ظاهری و اعمال فیزیولوژیک دستگاه تناسلی مشاهده شود .

•         دستگاه حرکتی

•          دستگاه حرکتی شامل استخوانها ،مفاصل و ماهیچه هاست

•          استخوانها داربست نگاهدارنده بدن انسان یا اسکلت نامیده می شوند.

•          مفاصل استخوانها را به هم متصل می کنند .

•          ماهیچه بافتهای انقباضی وانبساطی ارادی یا غیر ارادی هستند که فعالیتهای حرکتی بدن را تامین می کنند .

•         بهداشت دستگاه حرکتی

•          اهم مراقبتهای بهداشتی دستگاه حرکتی عبارتند از :

  1. رژیم غذایی مناسب وغنی از ویتامین ها E  D A ،کلسیم وفسفر
  2. انجام ورزش های مناسب وپرهیز از بی حرکتی.
  3. پرهیز از پرخوری وانجام کارهای خطرناک که موجب شکستگی استخوانها دررفتگی مفاصل وکوبیدگی عضلات شود.
  4. انجام به موقع واکسیناسیون اطفال.
  5. رعایت اصول بهداشت و مراجعه به پزشک در مواقعی که علایم غیر طبیعی يا حرکات غیر طبیعی در یکی از دستگاههای حرکتی مشاهده شود.

 

 

دستگاه عصبی

•          دستگاه عصبی مهمترین دستگاه ارتباطی بدن است این دستگاه از بافت ویژه ای ساخته شده است که شامل دو نوع یاخته است :

  1. یاخته عصبی یا نورون.
  2. یاخته های غیر عصبی یا نوروگلیا.

 

•          یاخته های عصبی

•          واحد ساختمانی دستگاه عصبی نورون است که دارای دو نوع زایده عصبی بنام اکسون ودندریت می باشد.

•          تقسیم بندی دستگاه عصبی

•          دستگاه عصبی شامل دو بخش عمده است:

•          الف : دستگاه عصبی مرکزی (CNS) وشامل مغز ونخاع است.

•          ب: دستگاه عصبی محیطی (PNS) وشامل 12 جفت اعصاب مغزی و31 جفت اعصاب نخاعی است.

 

•          مهمترین اختلالات وبیماریهای دستگاه عصبی

•          شامل : مننژیت ، نوریت ، سکته مغزی ، تومور مغزی ، هیدروسفالی ، انسفالیت ، ضربه های مغزی ، بیماری پارکنیسون ، عقب ماندگی ذهنی ، صرع ، سیاتیک و........

•          بهداشت دستگاه عصبی

•          رعایت نکات زیر در بهداشت دستگاه عصبی نقش اساسی دارند:

  1. رعایت اصول بهداشت فردی بویژه قلب وعروق وفشارخون وپیشگیری از بیماریهای عفونی ودرمان به موقع بیماریها وانجام مراقبتهای پزشکی.
  2. استفاده از رژیم غذایی مناسب وسرشار از ویتامین ها ،خواب واستراحت کافی ،اجتناب از سکونت در محیطهای پرسروصدا.
  3. خودداری از مصرف مشروبات الکلی ،مواد مخدر ،آرام بخش ها واجتناب از خستگی های روحی وجسمی.
  4. ورزش واستفاده از طبیعت زیبا ،احتراز از کم تحرکی وحفظ خونسردی در برابر مسایل مختلف.
  5. برنامه ریزی صحیح در امور روزمره وخودکاری از کارهایی که موجب پیدایش زخم های عمیق ،شکستن استخوانها وضربه های شدید می شود .

 

فصل دوم

بیماریهای شایع در كودكان

•          بیماریهای شایع در کودکان :

•          1- بیماریهای عفونی

•           مثل : سرماخوردگی ،اسهال های عفونی ،سل ، وبا ،حصبه ،آبله مرغان ،اوریون ، سرخجه ،سرخک،مخملک ،کزاز، دیفتری،سیاه سرفه،فلج اطفال ،هپاتیت

•          2 - بیماریهای غیرعفونی

•          بیماریهای مادرزادی ،قلب وعروق ،دستگاه گوارش ،ریه وغدد داخلی ودستگاه عصبی

•          بیماریهای انگلی وقارچی

•          آلرژی وبیماریهای متفرقه مانند : یبوست ،دل دردهای دوران کودکی

•         بیماریهای قابل پیشگیری از طریق واکسیناسیون

•          امروزه واکسیناسیون تقریباً علیه 25 نوع بیماری قابل اجراست اما در جمهوری اسلامی ایران واکسیناسیون در مورد کنترل بیماریهای زیر اجرا می شود:

  1. سل
  2. سیاه سرفه
  3. کزاز
  4. دیفتری
  5. فلج اطفال
  6. سرخک
  7. هپاتیت B
  8. وانواع انفلانزا؟ با هزینه شخصی

برنامه ایمن سازی  کودکان با توجه به شرایط اپیدمیولوژیک  کشور

سن

نوع واکسن

نوضیحات

بدو تولد

ب،ث،ژ – فلج  اطفال *

هپاتیت ب **

 

در کودکان  زیر یک سال ، مقدار  واکسن « ب ، ث ، ژ »  05/0  میلی لیتر  معادل نصف  دز بالغین است .

2 ماهگی

سه گانه  - فلج اطفال – هپاتیت ب

 

4 ماهگی

سه گانه -  فلج اطفال

 

6 ماهگی

سه گانه - فلج اطفال – هپاتیت ب

 

12 ماهگی

MMr

Mumps/Measles/Rubella

این واکسن  شامل واکسن های  سرخک ، سرخجه و اوریون می باشد .

18 ماهگی

سه گانه – فلج اطفال – MMR

 

6 سالگی ***

سه گانه فلج اطفال

 

 

•         نکات عملی در واکسیناسیون کودکان

•          واکسنهای سه گانه و دوگانه در صورتیکه یخ زده شوند غیرفعال می شوند بنابراین از مصرف آن ها باید جداً خودداری کرد.

•          کلیه واکسن ها تا لحظه مصرف باید در درجه حرارت مشخص شده در بروشور نگهداری شوند.

•          حلال واکسن های سرخک ب ث ژ تا زمان مصرف باید در یخچال نگهداری شود.

•         نکات قابل توجه در ایمن سازی کودکان

•          موارد زیر مانع ایمن سازی کودکان نمی شود:

•          سوء تغذیه.

•          کودکان نارس وکم وزن.

•          مدفوع شل یا سرماخوردگی.

•         نکات قابل توجه در ایمن سازی کودکان

•          موارد زیر مانع ایمن سازی کودکان نمی شود:

•          سوء تغذیه.

•          کودکان نارس وکم وزن.

•          مدفوع شل یا سرماخوردگی.

 

•          برای کدامیک از بیماریها محدودیت سنی برای واکسیناسیون وجود دارد؟

•          سیاه سرفه

•          در موارد زیر انجام واکسیناسیون ممنوع است:

•          ضایعه مغزی پیشرونده

•          تب بالای 40 درجه

•          لوسمی (سرطان خون)

•          اختلالهای ایمنی اولیه و اکتسابی

•          بهترین سن برای تلقیح واکسن های ب ث ژ وهپاتیت B وفلج اطفال چند ماهگی است ؟

•          BCG و فلج اطفال وهپاتیت B بهتر است در بدو تولد وحداکثر تا دوماهگی انجام شود.

 

•          تلقیح واکسن سه گانه در چه سنی مجاز نیست وبجای آن از چه واکسنی باید استفاده کرد ؟

•          تلقیح واکسن سه گانه بعد از سن 6 سالگی مجاز نیست وبه جای آن باید از واکسن دو گانه استفاده کرد .

•         انواع ایمن سازی شامل :

•          ایمن سازی فعال : از طریق واکسیناسیون در انسان ایجاد می شود.

•          ایمن سازی غیر فعال : از طریق گاماگلوبولین یا سرم ضد بیماری در شخص ایجاد می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم

بهداشت هوا

•          تعرف آلودگی هوا

•          آلودگی هوا عبارت است از وجود یک یا چند ماده آلوده کننده در هوای آزاد به مقدار ومدتی که کیفیت آن را به طوری که زیان آور برای انسان ،حیوان ،گیاه ویا آثار وابنیه باشد تغییر دهد

•          منابع آلوده کننده هوا

•          منابع آلوده کننده هوا شامل منابع طبیعی ومنابع مصنوعی است .

•          منابع طبیعی شامل: طوفان ،گردوغبار،دود ،آتش وخاکستر ناشی از آتش سوزیهای جنگلی فعالیتهای آتشفشانی.

•          منابع مصنوعی که به دست بشر بوجود آمده اند مانند :وسایط نقلیه ،کارخانجات وصنایع مختلف ،منابع تجاری وسوختهای فسیلی وغیر فسیلی خانگی.

•         انواع مواد آلوده کننده هوا شامل:

•          مونوکسید کربن ،اکسیدهای گوگرد ،اکسیدهای ازت ،هیدروکربورها،ذرات معلق در هوا ومواد رادیواکتیو است.

•          حوادث مهم ناشی از آلودگی هوا در جهان :

•          حادثه دره میوز در بلژیک در سال 1930

•          حادثه شهر دولورا در ایالت پنسیلوانیا امریکا در سال 1948

•          حادثه شهر لندن در انگلستان در سال 1952

•          مهمترین مواد رادیواکتیو که موجب آلودگی هوا می شوند شامل:

•           استرنسیوم 90، سزیوم 137 ، ید 131 ، اورانیوم 235 ، کربن 14، پلوتونیوم 239 ، فسفر32 ، سدیم 24 و کلسیم 45 است .

•         مهمترین تاثیرات آلودگی هوا بر انسان

  1. ایجاد بیماریهای حاد که ممکن است به مرگ منتهی شود ( به ویژه در افراد مسن وکودکان )
  2. ایجاد بیماریهای مزمن وتضعیف کننده که به کوتاه شدن عمر منجر می شود .
  3. دگرگونی در اعمال فیزیولوژیک ،مانند تنفس واختلالات دستگاه عصبی ناشی از کمبود اکسیژن.

 

•          PAN چیست ؟

    پدیده ای است فتوشیمیایی که در تشکیل دود و دمه به صورت اکسید کننده عمل می کند و یکی از محصولات اسمرگ است .

 

 

انواع دود و دمه

•          دود و دمه دو نوع است :

•          دود و دمه اکسید کننده که عامل فعال و زیان آور آن  PAN  است.

•          دود و دمه اسیدی که عامل فعال و زیان آور آن ایندرید سولفورو است که تحت تاثیر اکسیژن و بخار آب به اسید سولفوریک تبدیل می شود .

•          عوارض ناشی از PAN

•          کاهش مقاومت بدن دربرابر عفونتها.

•          سوزش وآبریزش چشم ،سرفه ،سردرد وخستگی شدید.

•          پدیده وارونگی یا اینورژن چیست؟

•          در حالت طبیعی دما با افزایش ارتفاع کم می شود وهوای گرم وسبک پایین بطرف بالا می رود وهوای سرد وسنگین جای آنرا می گیرد در حالت وارونگی هوای سرد وسنگین در پایین قرار می گیرد وهوای گرم در بالا ودر نتیجه حرکت هوا به طور عمودی اتفاق نمی افتد وهوای سرد وسنگین مانند سقفی مانع حرکت هوا و مواد آلاينده     می شود افزایش غلظت مواد آلاینده هوا در حالت وارونگی موجب انواع بیماریها وخطرات وسیع وگسترده ای در سطح زمین شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

بهداشت آب

•          منابع مهم آب معمولا به سه دسته تقسیم می شوند:

•          آبهای سطحی شیرین

•          آبهای سطحی شور

•          آبهای زیرزمیني : چشمه ها وچاهها

•          پارامترهایی که باید برای آب آشامیدنی به آن توجه کرد:

•          درجه حرارت : بین 8ـ12 درجه سانتیگراد.

•          رنگ : آب آشامیدنی باید بی رنگ باشد.

•          کدورت: آب باید شفاف باشد ودر عمق 30 سانتیمتری یک نوشته تایپ شده قابل خواندن باشد.

•          بو: آب آشامیدنی بی بو است.

•          مزه یا طمع :آب آشامیدنی نباید بی مزه باشد چون دارای املاح مختلف است.

•         تعریف آلودگی آبها

•          هر زمان که میزان مواد خارجی موجود در آبها به اندازه ای باشد که استفاده از آن سبب بروز تاثیرات زیان آور در انسان شود آلودگی آب گفته می شود

•          منابع آلوده کننده آبها شامل موارد زیر است:

•          آلودگی ناشی از فاضلابهای شهری.

•          آلودگی ناشی از فاضلابهای صنعتی.

•          آلودگی ناشی از فاضلابهای کشاورزی.

•          چگونگی انتقال و انتشار بیماریها از طریق آب آشامیدنی

•          الف : طریق مستقیم

•          ب : طریق غیرمستقیم

•          ج : طریق مستقیم وغیرمستقیم

•          د: شرایط مساعد کننده توسط آب

 

 

 

 

•          روش های تصفیه آب شامل :

  1. گرفتن مواد درشت توسط آشغالگیر
  2. ته نشین کردن مواد معلق درآب
  3. تصفیه آب توسط صافیها
  4. حذف برخی مواد اضافی درآب
  5. گندزدایی

 

•          سختی آب

•          آب دارای دونوع سختی است

  1. سختی موقت که با جوشاندن آب می توان آنرا حذف کرد.
  2. سختی دایم که با استفاده از مواد شیمیایی ممکن است آنها را حذف کرد .

 

•          سختی مجاز در آب آشامیدنی

•          آب شرب باید حداقل 30 میلی گرم در لیتر سختی داشته باشد.

•          موادی که در ضد عفونی آب به کار می روند عبارتند از :

•          ازن ،ید ، برم ، اشعه ماورای بنفش وکلر است که کلر وترکیبات آن به دلیل ارزان ومطمئن بودن بیش از سایر مواد مورد مصرف دارند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم

دفع بهداشتی فاضلاب

•          تاریخچه دفع بهداشتی فاضلاب را به 7000 سال پیش نسبت می دهند وآثار آنرا در خرابه های شهر بابل ونینوا وجزیره کرت یافته اند .

•          تعریف فاضلاب :

•          فاضلاب مخلوط رقیقی است که حاصل فعالیتهای انسان است وعمدتاً به سه دسته تقسیم می شوند .

  1. فاضلابهای خانگی
  2. فاضلابهای صنعتی
  3. فاضلابهای سطحی

 

•          موجودات زنده ذره بینی در فاضلابها

•          این موجودات شامل میلیون ها ویروس وانواع میکروب هاست که نقش مهمی در تصفیه فاضلاب دارند .

•          مهمترین روش های تعیین میزان آلودگی فاضلابها عبارتند از :

•          تعیین مقدار  BOD           BIOCHAMCAL OXYGEN DEMAND

•          تعیین مقدارCOD           CHEMICAL OXYGEN DEMAND       

•          تعیین مقدارTOC                     TOTAL ORGANIC CARBON     

•          تعیین مقدار مواد معلق در فاضلاب  SS     SUSPEND SOLID               

•          تعیین مقدار اکسیژن محلول  DO                    DISSANED OXYGEN

•          اهمیت جمع آوری وتصفیه فاضلابها در موارد زیر خلاصه می شود:

•          الف : ارتقای سطح بهداشت جهانی

•          ب: حفظ نظم در محیط زیست

•          ج: کاربرد دوباره فاضلاب

•          روش های تصفیه آب به طور خلاصه طی سه مرحله به شرح زیر انجام می شود:

•          مرحله مقدماتی (اولیه )

•          مرحله بیولوژیکی

•          مرحله پیشرفته

 

 

•          دفع فاضلاب در مناطق کم جمعیت با یکی از روش های زیر انجام می شود:

•          استفاده از سپتیک تانک

•          استفاده از ایمهاف تانک

•          تصفیه خانه های فشرده

•          حجم سپتیک تانک برای منطقه مسکونی برای یک سال چگونه محاسبه می کنند؟

•          68 لیتر برای 1 نفر در صورتیکه هر 6 ماه یکبار تانک را تخلیه کنند و108 لیتر برای هر نفر در صورتی که سالی یکبار تانک را تخلیه کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل ششم

دفع بهداشتی زباله و مواد زاید

•          دفع بهداشتی زباله ومواد زاید

•          به مجموعه مواد زاید وغیر قابل استفاده ای که در نتیجه فعالیتهای انسان بوجود می آید (به استثنای موادی که از بدن دفع می شود ) زباله می گویند .

•          اجزای ترکیبی زباله

•          زباله شامل : دو قسمت فساد پذیر وفساد ناپذیر است.

•          کلاً مواد تشکیل دهنده زباله به شرح زیر طبقه بندی می شوند:

  1. پس مانده
  2. آشغال
  3. خاکروبه های خیابانی
  4. لاشه حیوانات
  5. مواد زاید صنعتی

•          ماشین های دفع زباله باید دارای شرایط زیر باشند:

  1. بدنه بسته وغیرقابل نفوذ برای مایعات باشد
  2. عرض وطول ماشین ها ،متناسب با شرایط جاده ها وخیابان ها باشد
  3. شستشو وتمیز کردن آنها به راحتی انجام گیرد
  4. دارای وسایل خرد کن و فشرده کن زباله باشد
  5. گرفتن وخرد کردن زباله به طور خودکار انجام شود ودر ورودی آن کاملاً بسته شود

•          انواع روشهای دفع زباله شامل :

  1. تلنبارکردن در محیط باز
  2. سوزاندن زباله در هوای آزاد
  3. دفن بهداشتی زباله
  4. تخمیر زباله وتهیه کود کمپوست
  5. سوزاندن زباله در دستگاههای زباله سوز
  6. تغذیه خوک وسایر حیوانات اهلی
  7. احیاء وبازیافت زباله
  8. آسیا کردن وریختن به داخل فاضلاب
  9. ریختن زباله در آب دریا ورودخانه
  10. ریختن زباله در یک محل دور دست وکنترل شده

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل هفتم

بهداشت مواد غذایی

•          هدف کلی : آشنایی با تاثیر مثبت تغذیه صحیح در سلامت انسانها ومهمترین نکات بهداشتی در حفظ ونگهداری مواد غذایی، پختن وآماده سازی مواد غذایی ومراحل مختلف خرید وتوزیع مواد غذایی می باشد

•          عوامل موثر در فساد مواد غذایی

•          مهمترین عوامل فساد مواد غذایی عبارتند از:

  1. میکرو ارگانیسم ها
  2. آنریم های طبیعی موجود در مواد غذایی
  3. فعل وانفعالات متابولیک
  4. حشرات ،جوندگان وانگلها
  5. عوامل محیطی : گرما ،سرما ،رطوبت ، خشکی ،نور وزمان

•          علل بروز مسمومیتهای مواد غذایی در انسان

  1. مسمومیت غذایی به علت مصرف گیاهان سمی یا حیوانات سمی
  2. مسمومیت غذایی میکروبی
  3. مسمومیت غذایی شیمیایی
  4. مسمومیت غذایی انگلی
  5. حساسیت بعضی افراد به بعضی مواد غذایی (آلرژی)

 

•          کنترل بهداشتی مواد غذایی

•          اولین گام در کنترل بهداشتی مواد غذایی ، کنترل بهداشتی مواد غذایی پر مصرف است.

•          مانند: نان ، گوشت ، شیر ، مرغ و طیور ، ماهی ، تخم مرغ ، کالباس و سوسیس ، و مواد غذایی کنسرو شده

•          بیماریهائی که از طریق شیر دام های آلوده به انسان منتقل می‌شود وعبارتند از:

  1. سل
  2. سیاه زخم
  3. بروسلوز
  4. سالمونلا
  5. تب کیو

 

فصل هشتم

بهسازی روستاها

 

 

 

 

•          هدف کلی آشنایی با روستاها ومشکلات بهداشتی آنها وراههای بهسازی محیط روستا

•          مقدار متوسط آب لازم برای نظافت وحفظ بهداشت در سطح روستا روزانه بین 100ـ80 لیتر آب بهداشتی برای هر نفر است.

•          مهمترین نکاتی که در بهسازی روستا باید به آن توجه کرد عبارتند از:

•          استفاده صحیح وبهداشتی از آب.

•          مکان یابی مناسب برای توالت با توجه به شرایط روستا در حیاط خانه.

•          دفع فضولات ، فاضلاب و زباله در خانه روستایی.

•          مشخصات یک خانه بهداشتی مطلوب برای روستا.

•          شرایط طویله بهداشتی یا محل نگهداری دام ها در نزدیک خانه محل سکونت .

•          شرایط ومکان یابی غسالخانه بهداشتی در روستا.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل نهم

اصول و مبانی کمک های اولیه

•          هدف کلی آشنایی وآگاهی از اصول ومبانی کمک های اولیه ونحوه انجام آن در سوانح وحوادث گوناکون

•          تعریف کمک های اولیه

•          کمک های اولیه روش های درمانی تائید شده ای هستند که برای حفظ سلامت وپیشگیری از عوارض مصدومیت در مورد شخص مصدوم تا رسیدن پزشک یا انتقال به بیمارستان اجرا می شود .

•          کمک های اولیه بر پایه اصول زیر بنا نهاده شده است:

•          الف : کمک به دیگران

•          ب : خودیاری

•          ج : آمادگی برای مقابله با بلایا

•          مهمترین نکاتی که باید در کمک های اولیه به آن توجه کرد عبارتند از:

•          1. محیط ومحل بروز حادثه را ارزیابی کنید تا خطری خودتان ومصدوم ودیگران را تهدید نکند.

•          2. بدون دستپاچگی مصدوم را از موقعیت وشرایط خطرناک دور کنید ودر وضعیت درست وراحت قرار دهید.

•          3. اگر تنفس مصدوم مشکل است راههای تنفسی مصدوم را باز کنید ، لباسها را آزاد کنید وخونریزی را کنترل کنید.

•          4. سطح هوشیاری وعلایم شوک را در مصدوم کنترل واقدامات ضروری را انجام دهید.

•          5. قبل از حرکت دادن مصدوم جراحتها ، خونریزی و شکستگی های مهم را درمان کنید.

•          6. از اطرافیان برای مراقبت از مصدومین کمک بگیرید واجازه ندهید مردم در اطراف شما تجمع پیدا کنند.

•          7. به مصدوم واطرافیان آنها اطمینان خاطر بدهید وتا زمانیکه تحت نظر پزشک یا گروه آمبولانس ونجات قرار نگرفته است اورا ترک نکنید.

•          8. از هر گونه اظهار نظر وتشخیص درباره مصدوم خودداری کنید.

•          مهمترین اقدامات در زخم های باز که برای مصدوم باید انجام شود شامل :

•          جلوگیری از خونریزی.

•          محافظت زخم از آلودگی به عفونت.

•          کنترل مصدوم برای جلوگیری از بروز شوک.

•          اقدام سریع در انتقال مصدوم به بیمارستان برای کنترل خونریزی.

 

 

•          کمک های اولیه در شکستگی ها و در رفتگی ها شامل اقدامات زیر است:

•          قراردادن عضو در رفته یا شکسته در راحت ترین وضعیت برای مصدوم

•          محل در رفتگی یا شکسته را با پارچه یا نوارها وآتل های مخصوص شکسته بندی ثابت کنید

•          هرگز اقدامی برای جا انداختن استخوان شکسته یا دررفته انجام ندهید

•          حالت شوک را خیلی جدی درمان کنید وفوراً مصدوم را به بیمارستان برسانید .

•          انواع سوختگی ها

•          سوختگی ها را به  سه درجه تقسیم می کنند :

•          سوختگی های درجه 1 یا سوختگی (سبک)

•          سوختگی های درجه 2 یا سوختگی های (متوسط)

•          سوختگی های درجه 3 یا سوختگی های (شدید)

•          مهمترین نکاتی که در سوختگی ها به آن باید توجه کرد :

•          محل سوختگی تمیز وپاک نگهداشته شود واز دست زدن به محل سوختگی جداً خودداری شود.

•          در صورت نداشتن پارچه تمیز وضدعفونی شده تا رسیدن مصدوم به بیمارستان روی زخم باز باشد.

•          تاول ها را هرگز نترکانید.

•          به مصدوم آرامش واطمینان بدهید وپوشش های تنگ ولوازم شخصی را از بدن خارج کنید.

•          کمک های اولیه در سرمازدگی شامل :

  1. انتقال سرمازده به محیط گرم وخارج کردن لباس های خیس.
  2. خوراندن نوشیدنی های گرم اگر مصدوم به هوش است.
  3. گرم کردن فرد سرمازده وگرم کردن عضو سرمازده.
  4. وادار کردن فرد سرمازده به حرکت دادن عضو آسیب دیده با تمرین های آرام.

•          کمک های اولیه در گرمازدگی شامل :

•          انتقال مصدوم به محیط خنک وخارج کردن لباسهای مصدوم.

•          اگر مصدوم هوشیار است در وضعیت نیمه خوابیده قرار گیرد.

•          به دور بدن مصدوم یک ملافه خیس بپیچید ومرتباً با آب آن را خیس کنید ودر مسیر باد پنکه یا بادبزن قرار دهید تا دمای بدن به حد متعارف برسد .

•          اگر مصدوم بهوش است به سرعت ضمن آغاز کمک های اولیه او را به بیمارستان برسانید.

•          تعریف پانسمان :

•          پانسمان پوشش حفاظتی زخم است که به منظورهای زیر به کار می رود.

•          محافظت زخم در طول مدت التیام.

•          جذب خون وترشحات زخم.

•          جلوگیری از آلودگی زخم به عفونت.

•          نگهداری دارو در محل زخم وکاهش درد.

•          وسایل پانسمان شامل مواد زیر است:

  1. گاز تنزيپ   2. پد  3. ورقه پلی اتیلن و پد

•          انواع باندهای مصرفی در پانسمان شامل :

  1. باندهای لوله شده
  2. باند سه گوش
  3. باند چند سر
  4. باند T شکل
  5. باند چسب دار
  6. باند توری کشدار

 

 

•          تنفس مصنوعی و شیوه های آن

•          منظور از تنفس مصنوعی وادار کردن فرد مصدوم به تنفس با یک یا چند روش زیر می باشد:

•          تنفس دهان به دهان

•          تنفس دهان به بینی

•          تنفس با کیسه تنفسی

•          تنفس به طریقه فشار بر سینه و کشیدن بازو ( روش سیلوستر)

•          تنفس به طریق فشار بر پشت و کشیدن بازو ( روش هولگرنیلسن )

•          ماساژ خارجی قلب

•          در مواردیکه به هر دلیل مصدوم مبتلا به ایست قلبی ویا کندی بیش از حد ضربان قلب شده باشد مصدوم را باید ماساژ قلبی داد .

 

•          هدف از ماساژ قلبی چیست ؟

•          هدف از ماساژ قلبی این است که با فشار دادن عمودی دستها بر استخوانهاي سینه قلب را که بین استخوان جناغ سینه وستون مهره ها قراردارد بفشاریم وعمل انقباض طبیعی قلب را به طریق مصنوعی انجام دهیم .

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم مهر 1389ساعت 21:5  توسط محمد حسین بصیری  |